
Vahap
Ali

Münevver

Koreli Yılmaz

Türkan

Burhan
Muhtar

Hüseyin

Kütüphaneci

Komutan
Köy hayatının kendi halindeki sükuneti, İstanbul’dan Anadolu’nun ücra bir köyüne taşınan Ali’nin gelişiyle renklenir. Şehirli bir çocuk olan Ali ile köyün haşarı ama temiz kalpli çocuğu Vahap, başlangıçta birbirlerine ne kadar yabancı olsalar da ortak bir tutku onları birleştirir: Okuma merakı. Köyün kısıtlı imkanları ve tekdüzeliği içinde bu iki küçük yürek, bulabildikleri her kitabı büyük bir iştahla tüketmeye başlarlar. Ancak asıl macera, dünya edebiyatının dev eseri Moby Dick ile tanıştıklarında başlar.
Kaptan Ahab’ın dev beyaz balinanın peşindeki destansı mücadelesi, Ali ve Vahap’ın hayal dünyasını ele geçirir. Bozkırın ortasında, denize dair hiçbir iz yokken onlar kendi "beyaz balinalarının" peşine düşerler. Hayalleri, onları köyün sert gerçekliğinden ve yoksulluğundan uzaklaştırıp masalsı bir yolculuğa çıkarır. Ancak hayat, bazen en masum hayalleri bile en zorlu sınavlarla karşı karşıya getirir. Ali ve Vahap’ın dostluğu, sadece kitap sayfalarında kalmayacak; sadakat ve fedakarlığın gerçek anlamını öğreten trajik bir olgunlaşma hikayesine dönüşecektir.
Filmin yükünü sırtlayan çocuk oyuncular Efe Karaman ve Kaan Ürkmez, sergiledikleri doğal performanslarla izleyiciyi 80’lerin samimiyetine götürüyorlar. Ali ve Vahap karakterleri arasındaki o çekingen ama zamanla sarsılmaz hale gelen bağ, çocukların abartısız ve içten oyunculuklarıyla devleşiyor. Birbirine zıt iki karakterin nasıl ortak bir hayalde buluşabileceğini, bakışlarıyla ve çocuksu heyecanlarıyla çok iyi yansıtıyorlar.
Burak Çimen ise kadronun tecrübeli ismi olarak, Anadolu’nun o dönemki sert ama korumacı baba/usta figürünü başarıyla canlandırıyor. Oyuncu kadrosunun genelindeki bu samimiyet, filmin bir aile filmi olarak her yaştan izleyiciye dokunmasını sağlıyor. Yardımcı oyuncuların köylü tiplemeleri de dönemin dokusuna editoryal bir tutarlılık katıyor.
A. Uygur Öztürk yönetmenliğindeki Beyaz Balina, Türk sinemasında eksikliği hissedilen "çocuk gözüyle dönem hikayesi" boşluğunu başarıyla dolduruyor. Film, 1980’lerin Anadolu’sunu sadece siyasi ya da sosyal bir fon olarak değil, çocukların hayal gücünü besleyen ya da kısıtlayan bir çevre olarak ele alıyor. Görsel dil, bozkırın sarı tonlarını ve çocukların iç dünyasındaki maviliği çok iyi dengeliyor. Temposu yer yer durağanlaşsa da, bu durum taşra hayatının o ağır işleyen ruhunu yansıtmak adına bilinçli bir tercih olarak görünüyor.
Kitapların iyileştirici gücüne inananlar, çocukluk arkadaşlıklarının o saf dokusunu özleyenler ve nostalji yüklü hikayelerden keyif alanlar bu filmi kaçırmamalı. Hem hüzünlü hem de umut dolu yapısıyla tam bir aile filmi olan Beyaz Balina, özellikle çocuklarına edebiyat sevgisi ve hayal kurmanın önemini aşılamak isteyen ebeveynler için ideal. Anadolu’nun bağrından kopup gelen sessiz ve derinden bir dram izlemek isteyen herkes listesine eklemeli.
Film, imkansızlıklar içinde bile hayal kurmanın nasıl bir özgürlük alanı yarattığını tokat gibi bir gerçeklikle anlatıyor. Moby Dick gibi bir klasiğin bozkırın ortasında nasıl bir umut ışığına dönüştüğünü görmek, izleyiciye ilham verici bir perspektif sunuyor. Benzerlerinden ayrılan en büyük yönü ise, ajitasyona kaçmadan, çocukların saf dünyası üzerinden çok derin insani duyguları işleyebilmesidir.
Edebiyatın Gücü: Kitapların farklı dünyalar arasında kurduğu sarsılmaz köprü.
Saf Dostluk: Şehirli ve köylü ayrımının hayaller karşısında eriyip gitmesi.
Büyüme Sancıları: Çocukluktan ilk gençliğe geçerken yaşanan kayıplar ve olgunlaşma.
Hayal ve Gerçek Çatışması: Bozkırın ortasında bir "beyaz balina" aramanın trajikomik ve asil yanı.
Bu filmin sunduğu o masum ve hüzünlü atmosferi sevdiyseniz, yine çocukların hayal dünyasını ve dostluğunu merkeze alan Cennetin Çocukları (Children of Heaven) filmini mutlaka izlemelisiniz. Ayrıca Anadolu’nun çocuk ruhunu yansıtan dram türündeki Sivas veya bir öğretmenin öğrencileri üzerindeki etkisini işleyen Ölü Ozanlar Derneği de benzer tematik tatlar sunacaktır. Yerli sinemadan ise Mavi Bisiklet bu filmin yanına yakışacak bir diğer aile filmi seçeneğidir.
Filmin çekimleri Anadolu’nun otantik köylerinde gerçekleştirilmiş olup, 80’li yılların atmosferini yansıtmak için ciddi bir sanat yönetimi çalışması yapılmıştır. Filmde Herman Melville’in Moby Dick eseri sadece bir kitap olarak değil, karakterlerin kaderini belirleyen bir metafor olarak kullanılmıştır. Bağımsız bir yapım olmasına rağmen, yarattığı duygusal etkiyle vizyona girdiği dönemde dikkat çekmeyi başarmıştır.
Hayır, film fiziksel bir balina avından ziyade, iki çocuğun hayallerindeki hedeflere ulaşma çabasını ve Moby Dick kitabına olan tutkularını anlatan bir dramdır.
Beyaz Balina, hayatın içinden gelen gerçekçi bir dram olduğu için izleyiciyi hem düşündüren hem de derinden etkileyen, hüzünlü bir finale sahiptir.
Evet, film çocuklara okuma alışkanlığı ve dostluk üzerine çok güzel mesajlar veren, şiddet içermeyen pedagojik açıdan değerli bir yapımdır.
Yorum yazmak için giriş yapınız.
Yükleniyor...