Oscar
Akademi Ödülleri (Oscar)
Üçüncü yaş gününde Oskar Matzerath, etrafındaki yetişkinlerin ikiyüzlülüğünü, şehvetini ve yaklaşmakta olan Nazi Almanyası’nın karanlığını fark ederek sıra dışı bir karar alır: Artık büyümeyecektir. Fiziksel gelişimini durduran Oskar, dünyayı sonsuza dek üç yaşındaki bir çocuğun gözlerinden, ancak bir yetişkinin zekasıyla gözlemlemeye başlar.
Oskar’ın elinden düşürmediği kırmızı-beyaz teneke trampeti, onun tek iletişim aracı ve toplumun çarpıklıklarına karşı en büyük silahıdır. Öfkelendiğinde camları tuzla buz eden çığlığı ve trampetiyle yarattığı ritimler, yükselen faşizmin disiplinli marşlarını bozar. Film, Oskar’ın bu grotesk serüveni üzerinden, sıradan insanların büyük trajedilere nasıl sessizce ortak olduğunu ve bir toplumun ahlaki çöküşünü gerçeküstü bir dille anlatır.
Volker Schlöndorff’un yönettiği filmde, Oskar karakterini canlandıran David Bennent, sinema tarihinin en unutulmaz çocuk performanslarından birine imza atar. Henüz 12 yaşında olmasına rağmen, Oskar’ın yaşsız ve tekinsiz ruh halini o kadar etkileyici yansıtır ki, izleyicinin zihninde derin izler bırakır. Oskar’ın babası rolünde Mario Adorf ve annesi rolünde Angela Winkler, sıradan insanların tarihsel fırtınalar karşısındaki çaresizliğini ve zaaflarını büyük bir ustalıkla canlandırırlar. Ayrıca Polonyalı efsanevi aktör Daniel Olbrychski, Jan Bronski rolüyle filme trajik bir derinlik katar.
Günter Grass’ın ünlü romanından uyarlanan 1979 yapımı bu eser, Alman sinemasının en önemli kilometre taşlarından biridir. Yönetmen Schlöndorff, kitabın karmaşık ve sembollerle dolu dilini, görsel bir şölene ve yer yer rahatsız edici bir gerçekliğe dönüştürmeyi başarmıştır. 1979’da Cannes Film Festivali’nde Altın Palmiye ve 1980’de En İyi Yabancı Dilde Film Oscar’ı kazanarak başarısını tüm dünyada kanıtlamıştır. Film, savaşın dehşetini doğrudan göstermek yerine, bir çocuğun trampet vuruşları ve parçalanan camlar üzerinden dolaylı ama çok daha sarsıcı bir şekilde anlatır.
Tarihi olayların birey üzerindeki etkilerini merak edenler ve sinemada metaforik anlatımlardan hoşlananlar için Teneke Trampet bir zorunluluktur. Animasyon filmleri gibi renkli ama derinliği olan hikayeleri seven yetişkinler, bu filmin barındırdığı karanlık masalsı havadan etkilenecektir. Toplumsal eleştiri, psikolojik derinlik ve epik bir anlatı arayan her sinemasever, bu kült klasiği mutlaka izleme listesine almalıdır.
Bu film, faşizmin ayak seslerini ve toplumun bu seslere nasıl uyum sağladığını bir "yabancının" (büyümeyen bir çocuğun) gözünden izleme fırsatı sunduğu için izlenmelidir. David Bennent’in delici bakışları ve o meşhur cam kıran çığlığı, sinematografik bir dehanın ürünüdür. Ayrıca edebiyat uyarlamalarının sinemada nasıl bir sanat eserine dönüşebileceğinin en başarılı örneklerinden biridir.
Büyümeyi Reddetme: Yetişkinlerin sahte ve acımasız dünyasına karşı fiziksel bir başkaldırı.
Nazi Almanyası ve Toplumsal Suç: Sıradan bireylerin kötülüğe nasıl ortak olduğunun incelenmesi.
İletişim Olarak Sanat: Trampetin, bastırılmış duyguların ve toplumsal çığlığın bir sembolü olması.
Eğer bu filmin yarattığı grotesk ve etkileyici atmosfer ilginizi çektiyse, şu yapımlara da göz atabilirsiniz:
Fitzcarraldo (1982): Tutkunun ve deliliğin sınırlarını zorlayan bir başka Alman başyapıtıdır.
The White Ribbon (2009): Bir köydeki şiddetin kökenlerini ve faşizmin ayak seslerini anlatan sarsıcı bir dramdır.
Pan's Labyrinth (2006): Savaşın karanlığını fantastik ve sarsıcı bir dille harmanlayan modern bir klasiktir.
Filmin başrol oyuncusu David Bennent, gerçek hayatta da büyüme hormonu eksikliği yaşadığı için karakterin fiziksel yapısına mükemmel uyum sağlamıştır. Bazı sahneleri nedeniyle döneminde büyük tartışmalar yaratan ve hatta bazı ülkelerde yasaklanan film, buna rağmen sanat çevrelerince dahi olarak nitelendirilmiştir. Günter Grass, filmin kendi romanına getirdiği görsel yorumdan o kadar memnun kalmıştır ki, yönetmen Schlöndorff ile ömür boyu dost kalmıştır.
Teneke trampet, Oskar’ın düzene uymayı reddeden sesini ve toplumun marşlarına karşı vurduğu bireysel ritmini simgeler.
Oskar, çevresindeki yetişkinlerin yozlaşmış ve sahte yaşamlarını gördükten sonra, onlardan biri olmamak için fiziksel gelişimini durdurmaya karar verir.
Film ağır temalar içerse de, yer yer grotesk bir mizah ve gerçeküstü sahnelerle dengelenmiştir; ancak duygusal etkisi oldukça yüksektir.
Akademi Ödülleri (Oscar)
Yorum yazmak için giriş yapınız.
Yükleniyor...